W niektórych prymitywnych meteorytach tkwią mikroskopijne ziarna węglika krzemu starsze od Układu Słonecznego. Powstały w otoczkach gwiazd typu AGB i zachowały skład izotopowy swoich macierzystych gwiazd. W wielu z nich widać nadmiar molibdenu-94, a modele przez około 20 lat nie potrafiły odtworzyć tych proporcji.
Podejrzewano jedną reakcję: wychwyt neutronu przez niob-94. Gdyby przebiegał znacznie wolniej, więcej jąder zdążyłoby się rozpaść do molibdenu-94. Międzynarodowa współpraca n_TOF sprawdziła to w CERN, z udziałem fizyków z Uniwersytetu Łódzkiego. Pierwszy bezpośredni pomiar, opublikowany w „Physical Review Letters”, pokazał, że wcześniejsze przewidywania były zasadniczo trafne.
Zgodność z ziarnami przyniosło dopiero połączenie wyniku z nowoczesnymi modelami gwiazd AGB. Do wyjaśnienia nadmiaru wystarcza proces s. Nadal nie wiadomo, jak szybko niob-94 rozpada się w gorącej plazmie gwiazdy, bo znamy to tylko z teorii. To też nie wyjaśnia całego molibdenu-94 w Układzie Słonecznym, bo jego większość przypisuje się procesowi p.
#astrofizyka #CERN
