Dr inż. Mateusz Sowiński z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej dostał norweską Nagrodę Birkelanda. Komisja doceniła jego rozprawę doktorską o trwałych rodnikach, które mogą pomóc w badaniu struktury białek wewnątrz żywych komórek. Doktorat obronił na Uniwersytecie Arktycznym (UiT) w Tromso. Nagroda jest przyznawana od 2009 r. młodym naukowcom za rozprawy obronione na norweskich uczelniach, na przemian z chemii i z fizyki. Laureat dostaje też 100 tys. koron norweskich (ok. 42 tys. zł).
Badacz opracował trwałe rodniki aminoksylowe, zwane też nitroksylowymi. Mogą służyć jako znaczniki w badaniach struktury białek metodą elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR). Stworzył trzy takie znaczniki i zastosował je do znakowania białek. Wyniki wskazują, że mogą się one sprawdzić także w przyszłych pomiarach wewnątrz żywych komórek.
Obecnie dr Sowiński pracuje nad wykorzystaniem minibiałek, czyli niewielkich białek projektowanych od podstaw, jako katalizatorów w aminokatalizie. Od listopada ma rozpocząć własny projekt finansowany przez NCN w programie SONATINA. Chce w nim połączyć minibiałka ze stabilnymi rodnikami nitroksylowymi, by powstały „sztuczne enzymy” do przekształcania alkoholi w wartościowe związki chiralne. Celem jest obniżenie kosztów i ograniczenie wpływu na środowisko przy produkcji leków i środków ochrony roślin. W ramach projektu zaplanowano też półroczny staż na Uniwersytecie Stanforda.
#chemia #białka
